AMBIO· 2026Q1
Vatandaş bilimi kene gözlemleri, sadece kene bolluğunu değil, insan maruziyetini de yansıtıyor
Citizen science tick observations as a proxy for human exposure: Ecological, behavioural and weather drivers in Finland
- 0atıf
- Q1SCImago
- 2026yıl
Kısa özet
Finlandiya'da yaklaşık 300.000 kene kaydını (Ixodes ricinus ve Ixodes persulcatus) içeren vatandaş bilimi kayıtları, sadece kene bolluğunu değil, kene ekolojisini, hava durumunu ve insan davranışını birleştirmektedir.
Yapay zekâ ile başlık ve abstract'tan üretildi; tam metin okunmaz.
Ana noktalar
- Finlandiya'da Ixodes ricinus ve Ixodes persulcatus türlerine ait yaklaşık 300.000 vatandaş bilimi kene kaydı analiz edildi.
- Kene raporlama modelleri mevsimsellik, hava durumu (sıcaklık, yağış) ve insan aktivitesi (hafta sonları, nüfus yoğunluğu) tarafından etkilenir.
- İnsan nüfus yoğunluğu, raporlama olasılığını ve yoğunluğunu artırdı.
- Hafta sonu etkileri ve yağmur sırasında raporlamanın azalması, insan davranışsal etkilerini göstermektedir.
- Vatandaş bilimi kene gözlemleri, vektör ekolojisini, çevresel koşulları ve insan davranışını birleştirir.
Yapay zekâ ile başlık ve abstract'tan üretildi; tam metin okunmaz.
Özet (abstract)
Abstract Citizen science is an important source of large-scale data on disease vectors, but observations are influenced by both vector availability and human behaviour. We analysed nearly 300 000 citizen science records of two tick species in Finland ( Ixodes ricinus and Ixodes persulcatus ) using generalized additive models to assess how seasonality, weather, and human activity jointly shape daily tick–human encounter reports. Nonlinear seasonal patterns were observed, with species-specific differences consistent with tick phenology. Human population increased the probability and intensity of reporting, while weekend effects and reduced reporting during rainfall indicated the effects of human activity. Temperature responses differed between species, suggesting that encounter patterns vary according to tick species and environmental conditions. Consequently, citizen science tick observations should not be interpreted as measures of tick abundance alone. Rather, they integrate vector ecology, environmental conditions and human behaviour, allowing elevated encounter risk to be identified based on tick species and weather conditions.
Yazarların özeti; kaynağından alınmıştır. AMBIO, 2026 · DOI ↗
Ücretsiz hesapla devam et
Makaleye Sor ile bu makaleye günde 3 soru ücretsiz; makaleyi kaydet, kaynakçasını al, ilgi alanına göre her gün yeni özetler. Çıkarımlar Premium.
Web'de ücretsiz devam etGoogle ya da Apple hesabınla giriş; kart istemez. Bu makaleye geri dönersin.
Telefonda:
ParasitologyImmunology and Microbiology