Risk Analysis· 2026Q1
Afet Riski Biliminde Ayrılmazlık: Birleşik, Birlikte Gelişen Sistemlerin Hesaplanması
Inseparability in Disaster Risk Science: Accounting for Coupled, Co‐Evolving Systems
- 1atıf
- Q1SCImago
- 2026yıl
Kısa özet
Afet riski bilimi, bileşik afetler ve basamaklı arızalar gibi sistemik olguları daha iyi hesaba katmak için, tehlike, maruz kalma ve kırılganlığı ayrılabilir değişkenler yerine dinamik olarak bağlı süreçler olarak ele alarak 'ayrılmazlığı' temel bir öncül olarak benimsemelidir.
Yapay zekâ ile başlık ve abstract'tan üretildi; tam metin okunmaz.
Ana noktalar
- Çağdaş risk manzaraları, geleneksel risk çerçevelerini zorlayan sistemik olgular (bileşik afetler, basamaklı arızalar) tarafından şekillendirilmektedir.
- Klasik risk denklemi, geri bildirim açısından zengin, birlikte gelişen sistemlerde çöken ayrılabilirliği varsayar.
- Makale, afet riski bilimi için temel bir öncül olarak 'ayrılmazlığı' önermektedir.
- Tehlike, maruz kalma ve kırılganlık, ayrılabilir değişkenler yerine dinamik olarak bağlı süreçler olarak görülmelidir.
- Bu değişim, kırılganlığı yeniden tanımlamayı, ölçekler arası dinamikleri ele almayı, uyarlanabilir yönetimi benimsemeyi ve bilgi ortak üretimini gerektirir.
Yapay zekâ ile başlık ve abstract'tan üretildi; tam metin okunmaz.
Özet (abstract)
Contemporary risk landscapes are shaped by systemic phenomena-compound disasters, cascading failures, non-stationarity, and cross-domain crises-that challenge conventional frameworks. While the classical risk equation (Risk = Hazard × Vulnerability × Exposure) remains a useful heuristic, it relies on a separability assumption that breaks down in feedback-rich, co-evolving systems. This failure reflects a familiar diagnosis: risk can be mistaken for a complicated problem, decomposable and optimizable, when it is a complex one, characterized by emergence and adaptation. Our contribution herein is not this distinction but its analytical consequence. Drawing on an interdisciplinary workshop on systemic risk and resilience, we propose inseparability as a foundational premise for disaster risk science. Hazard, exposure, and vulnerability might be better understood as dynamically coupled processes rather than separable variables. We derive implications across four axes: reframing vulnerability as a non-ergodic system property; addressing cross-scale dynamics; shifting from risk control to adaptive management; and treating knowledge co-production as a scientific necessity.
Yazarların özeti; kaynağından alınmıştır. Risk Analysis, 2026 · DOI ↗
Ücretsiz hesapla devam et
Makaleye Sor ile bu makaleye günde 3 soru ücretsiz; makaleyi kaydet, kaynakçasını al, ilgi alanına göre her gün yeni özetler. Çıkarımlar Premium.
Web'de ücretsiz devam etGoogle ya da Apple hesabınla giriş; kart istemez. Bu makaleye geri dönersin.
Telefonda:
Alan: Sosyoloji ve Siyaset Bilimi
Sociology and Political ScienceSocial Sciences