Yapay Zekâ Okuryazarlığı Ölçeği: Türkçeye Uyarlama Çalışması

Özet (abstract)

Bu araştırmanın amacı, Ng ve diğerleri (2024) tarafından geliştirilen Yapay Zekâ Okuryazarlığı Ölçeğinin Türkçeye uyarlanmasıdır. Bu doğrultuda uzman görüşleri alınarak orijinal ölçeğin Türkçeye tercümesi yapılmıştır. Tercümesi yapılan ölçek ortaokul ve lise düzeyinde öğrenim gören 734 öğrenciye uygulanmıştır. Ölçek uyarlama sürecinde öncelikle orijinal ölçeğin mevcut faktör yapısı üzerinde doğrulayıcı faktör analizleri (DFA) uygulanarak yapı geçerliği test edilmiştir. Analizler sonucunda elde edilen bulgular, orijinal ölçek yapısının Türk kültürü ile uyumlu olmadığını göstermiştir. Sonrasında ölçeğin Türkçeye uygun olan faktör yapısının belirlenmesi amacıyla açımlayıcı faktör analizi (AFA) yapılarak yeni faktör yapısı incelenmiştir. Ortaya çıkan faktör yapısı üzerinde birinci düzey DFA uygulanmış ve modifikasyon önerilerine göre yapılan düzeltmeler ile model uyum indeksleri CFI = 0.913, TLI = 0.902, RMSEA = 0.056 ve SRMR = 0.065 olarak hesaplanmıştır. Model üzerinde ikinci düzey DFA uygulanmış ve modifikasyon indekslerine göre yapılan düzeltmeler ile model uyum ölçütleri CFI = 0.908, TLI = 0.901, RMSEA = 0.058 ve SRMR = 0.072 olarak elde edilmiştir. Ölçeğin güvenilirliğini belirlemek için Cronbach’s alpha (α) ve McDonald’s omega (ω) değerleri hesaplanmış ve α = 0.909 ve ω = 0.902 olarak bulunmuştur. Sonuçlar, Türkçeye uyarlanan ölçeğin ortaokul ve lise düzeyindeki öğrencilerin yapay zekâ okuryazarlık düzeylerini değerlendirmek için geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğunu göstermektedir. Bu çalışmanın Türkiye’de yapay zekâ ile ilgili çalışmalara önemli bir katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Ayrıca ölçek uyarlama çalışmaları için yol gösterici nitelikte olacağına inanılmaktadır.

Yazarların özeti; kaynağından alınmıştır. Anadolu Journal Of Educational Sciences International, 2025 · DOI ↗