PofoliaPofolia ile paylaşıldı

Computers & Electrical Engineering· 2026Q1

Açıklanabilir Çok Değişkenli Zaman Serisi Tahmini için Gömülü Ayrıştırılmış Transformatör

Embedded Decomposed Transformer for explainable multivariate time series forecasting

Sanjay Chakraborty, Ibrahim Delibasoglu, Fredrik Heintz

Kısa özet

Gömülü Ayrıştırılmış Transformatör (EDformer), girdileri zaman alan Ortalama Havuzlama ve Frekans-Farkındalığı yöntemleriyle mevsimsel ve eğilim bileşenlerine ayırarak çok değişkenli zaman serilerini tahmin eder ve gerçek dünya veri kümelerinde rekabetçi performans gösterir.

Yapay zekâ ile başlık ve abstract'tan üretildi; tam metin okunmaz.

Ana noktalar

  • EDformer, Ortalama Havuzlama ve Frekans-Farkındalığı yöntemlerini kullanarak çok değişkenli zaman serilerini mevsimsel ve eğilim bileşenlerine ayırır.
  • Mevsimsel bileşen gömülür ve değişkenler arası korelasyonları yakalamak için dikkat mekanizması ile işlenir.
  • Eğilim bileşeni ayrı olarak tahmin edilir ve nihai tahmin için mevsimsel tahminle birleştirilir.
  • EDformer, gerçek dünya veri kümelerinde rekabetçi performans elde eder, ancak etkinliği değişir.
  • Modelin yorumlanabilirliğini artırmak için açıklanabilirlik teknikleri araştırılır.

Yapay zekâ ile başlık ve abstract'tan üretildi; tam metin okunmaz.

Özet (abstract)

Time series forecasting is an important problem with diverse real-world applications. This paper introduces the Embedded Decomposed Transformer (EDformer) for multivariate time series forecasting. EDformer decomposes the input signal into seasonal and trend components using two complementary strategies: time-domain Average Pooling (AP) based on moving-average smoothing and Frequency-Aware (FA) decomposition based on low-pass filtering in the Fourier domain. The reconstructed multivariate seasonal component is embedded across inverted dimensions, after which attention captures cross-variate correlations and a feed-forward network learns nonlinear representations for each variable. The trend component is forecast through projection and combined with the seasonal prediction to produce the final forecast. We evaluate both decomposition variants on several real-world datasets, showing that EDformer achieves competitive performance, while their relative effectiveness varies across datasets, experimental settings, and temporal characteristics. We further conduct an ablation study isolating the contribution of decomposition, inverted embedding, and the frequency cutoff ratio; a hyperparameter sensitivity analysis over learning rate and batch size; and a statistical significance analysis using Friedman and Wilcoxon signed-rank tests to substantiate the reported performance differences. Finally, model explainability techniques are explored to improve interpretability and provide insights into the features and time steps influencing the forecasting results.

Yazarların özeti; kaynağından alınmıştır. Computers & Electrical Engineering, 2026 · DOI ↗

ÇıkarımlarPremium
Makaleye SorÜcretsiz hesapla

Ücretsiz hesapla devam et

Makaleye Sor ile bu makaleye günde 3 soru ücretsiz; makaleyi kaydet, kaynakçasını al, ilgi alanına göre her gün yeni özetler. Çıkarımlar Premium.

Web'de ücretsiz devam et

Google ya da Apple hesabınla giriş; kart istemez. Bu makaleye geri dönersin.

Telefonda:

Alan: Sinyal İşleme

Signal ProcessingComputer Science