PofoliaPofolia ile paylaşıldı

Science Advances· 2026Q1

Turbal Arşivleriyle Aydınlatılan Kurşun-Gümüş Madenciliği Tarihi

Rise and spread of lead-silver metallurgy deciphered from peatland archives

Hugo Delile, André‐Marie Dendievel, Laura Chollet, Iscia Codjo ve diğerleri

Kısa özet

Turbalardaki kurşun izotop verilerine uygulanan yeni Çevresel Eşleşme Yoğunluğu İndeksi (EMII), altı bin yıllık kurşun-gümüş madenciliği tarihini yeniden yapılandırarak, Demir Çağı'ndan itibaren geleneksel İber merkezli görüşe meydan okuyan polisentrik bir Avrupa modeli ortaya koyuyor.

Yapay zekâ ile başlık ve abstract'tan üretildi; tam metin okunmaz.

Ana noktalar

  • Yeni Çevresel Eşleşme Yoğunluğu İndeksi (EMII), tarihi madencilik örüntülerini yeniden yapılandırmak için turbalık kurşun izotop verilerini kullanır.
  • Erken madencilik sinyalleri Yunanistan'dan (Geç Neolitik/Kalkolitik) ve Ege'deki Tunç Çağı denizcilik rotalarından kaynaklanmaktadır.
  • Demir Çağı'ndan itibaren madencilik, İber merkezli olmaktan ziyade, akarsu koridorlarıyla bağlantılı Batı-Orta Avrupa'da polisentrikti.
  • EMII, Geç Antik Çağ/Erken Orta Çağ'da bir düşüşle birlikte Erken Roma Dönemi ve Yüksek Orta Çağ'da zirveler göstermektedir.

Yapay zekâ ile başlık ve abstract'tan üretildi; tam metin okunmaz.

Özet (abstract)

How mining has shaped long-term economic and political landscapes across Europe and the Mediterranean remains poorly understood, largely because archaeological evidence is spatially fragmented and ore sources are difficult to trace from atmospheric lead (Pb) records. Here, we compile Pb isotope data from environmental archives and introduce the Environmental Match Intensity Index (EMII), a metric applied to peat records to track Pb–silver (Ag) ore-supply patterns and relative changes in the integrated mining-related atmospheric Pb signal over six millennia. EMII reveals an early mining signal centered on Laurion (Greece) during the Late Neolithic/Chalcolithic, followed by Bronze Age expansion structured by maritime routes linking the Cyclades, the Troad, and Anatolian coasts. From the Iron Age onward, our results challenge the conventional Iberian-centered mining model and instead reveal a polycentric and multimodal organization rooted in west-central European districts interconnected through major fluvial corridors and complementary terrestrial and maritime routes. EMII reaches its first major peak during the Early Roman period, declines during Late Antiquity and the Early Middle Ages, and rises again from the High Middle Ages onward. Despite these temporal fluctuations, the overall continental distribution of the contributing mining regions remains broadly stable. By connecting environmental archives with mining, transport, and urban demand, this framework provides a scalable approach for reconstructing the long-term organization of metal production and circulation and their contribution to anthropization processes across different chrono-cultural periods and geographical settings.

Yazarların özeti; kaynağından alınmıştır. Science Advances, 2026 · DOI ↗

ÇıkarımlarPremium
Makaleye SorÜcretsiz hesapla

Ücretsiz hesapla devam et

Makaleye Sor ile bu makaleye günde 3 soru ücretsiz; makaleyi kaydet, kaynakçasını al, ilgi alanına göre her gün yeni özetler. Çıkarımlar Premium.

Web'de ücretsiz devam et

Google ya da Apple hesabınla giriş; kart istemez. Bu makaleye geri dönersin.

Telefonda:

Alan: Arkeoloji (Sosyal Bilimler)

ArcheologySocial Sciences