TÜRBE MİMARLIĞI ÖZELİNDE SEMERKANT / ŞAH-I ZİNDE TÜRBELERİ ve BURSA / ÇELEBİ SULTAN MEHMED (YEŞİL TÜRBE) TÜRBESİ ÇİNİLERİ ÜZERİNE KARŞILAŞTIRMALI TESPİTLER

Özet (abstract)

15. yüzyılda Osmanlı mimarisi ve süsleme sanatlarında görülen bazı yenilikler Tebrizli Ustalar yoluyla gerçekleşmiş, süsleme alanında bu durum daha çok çini alanında hissedilmiştir. Bu çalışmada, Timurlu ve erken Osmanlı dönemi türbe mimarlığında kullanılan çinilerin teknik özellikleri, mimari tasarımdaki yeri ile bezeme ve üslup özellikleri karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Karşılaştırma örnekleri, çalışmanın ve konunun makale boyutunu aşmaması düşüncesiyle, her iki kültür çevresinde Türbe mimarisi alanda en yetkin örneklerden olan Semerkant / Şah-ı Zinde Külliyesi ve Bursa / Çelebi Sultan Mehmed (Yeşil Türbe) Türbesi’yle sınırlı tutulmuştur. Çalışmada ayrıca, Osmanlı sanatındaki daha sonraki gelişmeler açısından, Bursa / Cem Sultan, Şehzade Mahmud ve Şehzade Ahmed Türbelerine de değinilmiştir. Belirtilen sınırlar çerçevesinde çalışmanın içerik kısmında, Çelebi Sultan Mehmed Türbesi’nin çini programında gözlemlenen Timurlu sanatı etkileri dışında geleneksel ve özgün yaklaşımlara vurgu yapılarak Bursa’da daha sonra inşa edilmiş türbe yapılarındaki uygulamalara yer verilmiştir. Tüm bunların sonucunda, Çelebi Sultan Mehmed Türbesi ile Şah-ı Zinde Türbeleri çini süsleme açısından aynı estetik yakınlığı göstermekle birlikte bunlar arasında bazı üslup ve tasarım farklılıklarının bulunduğu; Çelebi Sultan Mehmed Türbesi’nin çini süsleme programının Bursa’daki diğer hanedan türbeleri üzerinde büyük bir etki yaratmadığı çıkarımında bulunulmuştur.

Yazarların özeti; kaynağından alınmıştır. DergiPark (Istanbul University), 2026 · DOI ↗