İstanbul Sözleşmesi’nden Çekilme Kararı Bağlamında Türkiye'de Siyasi İktidarın Toplumsal Cinsiyetin İnşası ve Dönüşümündeki Rolü

Özet (abstract)

Türkiye’nin 2021 yılında İstanbul Sözleşmesi’nden tek taraflı olarak çekilmesi günümüzün toplumsal cinsiyet politikalarının dönüşümünde ve siyasi iktidar, ataerkillik ile otoriter yönetim arasındaki ilişkilerde önemli bir dönüm noktasıdır. Bu bağlamda makale, siyasi iktidarın söz konusu çekilmeyi toplumsal cinsiyet normlarını yeniden yapılandırmak ve neo-geleneksel kamusal ataerkilliğe dayalı yeni bir otoriter toplumsal cinsiyet rejimini pekiştirmek için stratejik bir araç olarak nasıl kullandığını incelemektedir. Cumhurbaşkanlığı tarafından hegemonik bir söylemin üretilmesi, 7331 sayılı kanun aracılığıyla yasal kısıtlamalar getirilerek hukuki dönüşümlerin sağlanması, Türkiye Cumhuriyeti Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından sağlanan idari ve ahlaki düzenlemeler ile KADEM gibi iktidara yakın sivil toplum kuruluşları tarafından sağlanan ideolojik meşrulaştırma olarak dört ana kurumsal temele odaklanan bu çalışma Walby’nin “cinsiyet rejimi” teorisi ve Foucault’nun biyopolitika yaklaşımından yola çıkarak 2020-2025 dönemini kapsayan çok boyutlu bir kurumsal kaynak külliyatına uygulanan eleştirel söylem analizine dayalı nitel bir metodoloji benimsemektedir. Bulgular, İstanbul Sözleşmesi’nden çekilmenin kadınlar üzerindeki biyopolitik kontrolün koordineli bir şekilde yeniden yapılandırılmasına zemin hazırladığını ve kadınların kamu tarafından korunmasını ailevi ve ataerkil normlara uymalarına bağlı hale getirdiğini göstermektedir. Çalışma, cinsiyetin araçsallaştırılmasının artık Türkiye’de muhafazakâr otoriterliğin pekiştirilmesinde merkezi bir mekanizma oluşturduğunu ortaya koymaktadır

Yazarların özeti; kaynağından alınmıştır. Kadın/Woman 2000 Journal for Womens Studies, 2026 · DOI ↗