Arabesk Müzik Kültüründe Nasihat

Abstract

Türk kültür ve edebiyatında İslamiyet’in kabulünden sonra daha belirgin bir şekilde görülen, bir bakıma bireyi ve toplumu inşa etmede kullanılan nasihat, genellikle Tanrı’ya sitem, kadere isyan, alkole düşkünlük, karşılıksız aşklar, terk edilmişlik, karamsarlık, melankoli, hüzün, eşitsizlik gibi konuları işlemesi ile bilinen arabesk müzik türünde de görülmektedir. Üstelik bu müzik türünde yer alan nasihatler, konularının çeşitliliği ve yoğunluğu bakımından oldukça şaşırtıcıdır. Bu çalışmada arabesk müziğin önemli temsilcileri arasında yer alan Orhan Gencebay, Müslüm Gürses ve Ferdi Tayfur’un şarkılarından hareketle arabesk müzik kültüründe nasihatin önemli bir yer edindiği örnekleriyle gösterilmiştir. Araştırma neticesinde içerik bakımından direkt nasihatname denilebilecek şarkıların haricinde tespit edilen örnekler 3 ana başlık ve 29 alt başlıkta sınıflanarak incelenmiştir. Bin elli dokuz şarkı içerisinde yer alan 286 nasihat unsuru tablolar ile gösterilmiştir. Şarkılarda Allah’ın büyüklüğünü anma, dünyadan yüz çevirip ahirete yönelme, haramlardan sakındırma, ibadetlere teşvik etme, kader ve kazaya inanma gibi dinî ve tasavvufi ögelere; adalet, doğruluk, hoşgörü, kanaatkârlık, merhamet, sadakat, umut, vefa ve yardımlaşma gibi genel ahlaka ait olan unsurların önemini anlatmaya; arkadaşlık, aşk, âşık, çalışkanlık, eğitim ve zararlı alışkanlıklar gibi bireysel ve toplumsal hayata dair yapılan muhtelif nasihatler tespit edilmiştir. Tüm bu tespitlerden hareketle arabesk şarkılar insanlara sadece olumsuz duygu ve düşünceleri aşılamaz. Aynı zamanda Türk edebiyatında birçok türde görüldüğü gibi dinleyenlerine dünya ve ahiret hayatında başarılı olmaya dair nasihatlerde bulunur.

The authors' abstract, as published at the source. Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi, 2025 · DOI ↗