Hâfız bestekâr Sadettin Kaynak'ın hayatı ve din musikisi eserleri

Özet (abstract)

Sadettin Kaynak, Osmanlı’nın son dönemine ve Cumhuriyet’in ilk yıllarına şahitlik etmiş mûsikîşinas bir hâfızdır. 1895 senesinde Fatih’in Sarıgüzel semtinde dünyaya gelen Kaynak; Hâfız Melek, Kasımpaşalı Şeyh Cemâleddin Efendi, Muallim Kâzım (Uz) ve Neyzen Emin Dede gibi dönemin önde gelen isimlerinden mûsikî meşk etmiştir. Sadettin Kaynak, Hammâmîzâde İsmail Dede Efendi’ye kadar götürebileceğimiz meşk zincirinin önemli bir halkasıdır. Bununla birlikte gelenekten beslenen Hâfız Sadettin; zamanla kendine has üslûbunu ve tavrını ortaya koyarak Alâeddin Yavaşca, Kani Karaca, Tahir Karagöz, Ahmet Kibritçioğlu gibi dönemin önemli müzisyen ve hâfızlarını yetiştirmiştir. Yaşadığı dönem itibarıyla toplumda cereyan eden ibadet musikisi konusundaki sosyo-kültürel değişimi mûsikî çalışmalarına yansıtmış olması sebebiyle hayatı ve çalışmaları Türk Din Musikisi sahası için önemli bir araştırma konusu haline gelmiştir. Sadettin Kaynak’ın 1932’de hayata geçirilen ibadet dilinin Türkçeleştirilmesi uygulamalarında önde gelen isimlerden olması onun önemini daha da artırmaktadır. Farklı birçok tarzda eserler vererek mûsikîye yeni bir bakış katan Kaynak her şeyden önce bir hâfızdır. Diyanet İşleri Başkanlığı bünyesinde almış olduğu görevlerle de bu profili tamamlayan biridir. Bununla beraber kendi ifadesiyle “günün ihtiyaçlarına cevap vermek” gayesiyle yapmış olduğu müziğinde Halk müziğinden çokça istifade etmesinin yanında Batı müziğine de ilgi duymuştur. Bunun yanı sıra dînî mûsikî sahasına da birçok beste ve icrâ bırakmıştır. Biz de tezimizde Hâfız Bestekâr Sadettin Kaynak’ın dînî mûsikî yönünü ön plana çıkarmak amacıyla bu sahadaki eserlerini inceledik. Oğlu Günaydın Kaynak’ın belirttiğine göre Hâfız Sadettin’in dînî mûsikî beste sayısı üç yüz olmakla beraber çalışmalarımız esnasında bunlardan yirmi altı tanesini tespit edebildik. Bunun yanı sıra Columbia, Sahibinin Sesi ve Odeon gibi plak şirketleri için okuduğu kayıtları notaya alarak analizlerini ilgili bölümlerde yaptık. Böylece Sadettin Kaynak’ın dînî mûsikîsini bir bütün olarak sunmaya çalıştık.

Yazarların özeti; kaynağından alınmıştır. Dspace Repository (Marmara Üniversitesi), 2023 · DOI ↗